Partnerzy serwisu:

 

Drogi | Regulacje - Polska

Powrót arbitrażu do rozstrzygania sporów w budownictwie drogowym

| Łukasz Gembiś źródło: Zespół Rozwiązywania Sporów K&L Gates Jamka Sp.k. 02.06.2017

PARTNER DZIAŁU


 

Powrót arbitrażu do rozstrzygania sporów w budownictwie drogowym
fot. GDDKiA

Zobacz więcej na temat:

GDDKiA
Spory sądowe
Prawo

Więcej z regionu:

Polska

Podziel się ze znajomymi:

facebookLogolinkedInLogolinkedInLogo
emailLogowykopLogogooglePlusLogo

 

W lutym 2017 roku Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa ogłosiło wprowadzenie tzw. „nowych standardów w budownictwie drogowym”, mających na celu przede wszystkim uregulowanie zrównoważonego podziału ryzyk w kontraktach budowlanych. Wśród szeregu zmian, które udało się implementować do nowego wzorca umowy na zamówienie publiczne w budownictwie drogowym, szczególną uwagę zwrócić należy na powrót - po wielu latach nieobecności - arbitrażu jako preferowanej metody rozstrzygania sporów z generalnymi wykonawcami.
Oddanie rozstrzygania sporów z wykonawcami do sądów powszechnych

Przed laty wzorcowe warunki kontraktu na inwestycje realizowane przez największego publicznego inwestora infrastruktury drogowej w Polsce, czyli Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, przewidywały, iż wszelkie spory rozstrzygane miały być w drodze arbitrażu. Takie rozwiązanie stanowiło modelowe odzwierciedlenie metod rozstrzygania sporów przyjętych w powszechnie stosowanych na świecie Warunkach Kontraktowych FIDIC. Jakkolwiek jeszcze przed podpisaniem umów na realizację ogromnej liczby kontraktów w ramach Programu Budowy Dróg 2008-2012, wszystkie zapisy we wzorcowych warunkach kontraktu dotyczące rozwiązywania sporów zostały zastąpione jednym prostym zapisem o następującej treści: „Wszelkie spory mogące wyniknąć w związku z realizacją niniejszego kontraktu będą rozstrzygane przez sąd powszechny”.

W konsekwencji, ze względu na skalę zjawiska oraz znaczenie dla funkcjonowania branży budowlanej, polskie sądy powszechne musiały się zmierzyć z istnym „tsunami sporów budowlanych” mających związek z budową dróg i autostrad na EURO 2012. Z uwagi natomiast na właściwość miejscową związaną z adresem siedziby GDDKiA fala sporów uderzyła najmocniej w XXV Wydział Cywilny Sądu Okręgowego w Warszawie. Wydział ten już od kilku lat rokrocznie notuje bardzo wysoki wzrost wpływu spraw, z czego „lwia część” to spory z udziałem GDDKiA. W samym roku 2015 w stosunku do roku 2014 zanotowano wzrost o 16% (najwyższy ze wszystkich wydziałów cywilnych Sądu Okręgowego w Warszawie).

Dla zobrazowania tego zjawiska, warto wskazać, iż na koniec roku 2016 Prokuratoria Generalna Rzeczpospolitej Polskiej (reprezentująca GDDKiA w większości spraw) prowadziła 418 postępowań sądowych z udziałem GDDKiA o łącznej wartości przedmiotu sporu ok. 6,1 mld złotych. Chociaż w 2016 r. liczba spraw nowych dotyczących GDDKiA była statystycznie nieznacznie mniejsza od liczby spraw zakończonych, to jednak wartość spraw nowych była zasadniczo większa od wartości spraw zakończonych (odpowiednio 110 spraw nowych o łącznej wartości ok 600 mln zł oraz 117 spraw zakończonych o łącznej wartości przedmiotu sporu ok. 430 mln zł).

Po początkowych trudnościach organizacyjnych związanych z nagłym zalewem sporów budowlanych, w XXV Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Warszawie dokonane zostały liczne zmiany instytucjonalne mające na celu poprawienie szybkości oraz sprawności w prowadzeniu postępowań z udziałem GDDKiA. Pomimo tego, z uwagi, iż spory infrastrukturalne charakteryzuje znaczna wartość przedmiotu sporu, skomplikowanie zagadnień faktycznych (w tym technicznych czy architektonicznych) i prawnych oraz obszerny materiał dowodowy, spory związane z realizacją inwestycji drogowych ciągną się latami, co przekłada się bezpośrednio na kondycję całej branży budownictwa drogowego.

Warto przy tym wskazać, iż w poprzednich latach tylko marginalna liczba spraw z udziałem GDDKiA - sporów z wykonawcami, rozpoznawana była przez sądy polubowne. W ciągu ostatnich trzech lat (2014 - 2016) zostało rozstrzygniętych siedem tego rodzaju postępowań o łącznej wartości przedmiotu sporu ok. 30 mln zł.

Nowe standardy rozstrzygania sporów

Ogłoszone niedawno „nowe standardy w budownictwie drogowym” uregulowały postulowany od lat przez przedstawicieli branży budowlanej powrót do sądów arbitrażowych zamiast sądownictwa powszechnego. Modyfikacja ta ma celu przede wszystkim przyspieszenie rozstrzygania sporów pomiędzy inwestorami oraz generalnymi wykonawcami.

Jedną z pierwszych umów uwzględniających powyższą zmianę są przykładowo warunki szczególne kontraktu związane z postępowaniem przetargowym na realizację trasy Via Baltica - projekt i budowa drogi ekspresowej S61 Ostrów Mazowiecka - Szczuczyn: odcinki: węzeł „Śniadowo” (z węzłem) - węzeł „Łomża Południe” (bez węzła), na długości około 16,999km [S61].
Zgodnie z postanowieniami Subklauzuli 20.6 warunków szczególnych kontraktu wszelkie spory mogące wynikać z realizacji kontraktu będą rozstrzygane przez sąd arbitrażowy wskazany przez wykonawcę przed podpisaniem umowy z następującej listy sądów arbitrażowych: (i) Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie, (ii) Sąd Arbitrażowy przy Stowarzyszeniu Inżynierów Doradców i Rzeczoznawców w Warszawie, (iii) Sąd Arbitrażowy przy Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan, (iv) oraz Sąd Polubowny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie.

Do rozwiązywania sporów zastosowanie ma mieć regulamin wskazanego sądu arbitrażowego obowiązującego w dacie zawarcia umowy, z zastrzeżeniem iż: (i) spór będzie rozstrzygany przez trzech arbitrów; oraz (ii) arbitraż będzie odbywał się w Polsce, na podstawie prawa polskiego, w języku polskim, jako obowiązującym w kontrakcie.

Warto przy tym wskazać, iż zgodnie z Subklauzulą 20.4 warunków szczególnych kontraktu, spór pomiędzy stronami może zostać poddany pod arbitraż dopiero przy braku akceptacji przez inwestora lub generalnego wykonawcę, rozstrzygnięcia komisji rozjemstwa ustanowionej przez strony.

Zalety arbitrażu

Zasadniczo arbitraż jest metodą rozstrzygania sporów, która pozwala wyeliminować większość wad związanych z funkcjonowaniem sądownictwa powszechnego.

Jednym z głównych założeń arbitrażu, które stanowić ma jego zaletę w stosunku do postępowania sądowego, jest jego szybkość. Rzeczywiście, sposób uregulowania postępowania przez regulaminy sądów arbitrażowych, rozwiązuje wiele problemów, które przyczyniają się do przewlekłości postępowań sądowych. Postępowanie arbitrażowe jest z zasady jednoinstancyjne w odróżnieniu do dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowego. Ponadto postępowania przed sądem arbitrażowym, są w znaczącym stopniu odformalizowane, przykładowo: w zakresie komunikacji pomiędzy stronami oraz trybunałem arbitrażowym; współdecydowania o ilości pism procesowych oraz terminów ich składania czy możliwości korzystania z prywatnych biegłych sądowych, za których znalezienie, opłacenie i terminowość odpowiada strona powołująca się na taki dowód.

W praktyce postępowanie arbitrażowe cechują się także niższymi kosztami w porównaniu z postępowaniami sądowymi. Wpływ na to ma stosunkowo niski poziom opłat i taryfy w polskich sądach arbitrażowych - a takie ma do wyboru generalny wykonawca zgodnie z warunkami szczególnymi kontraktu. Jednocześnie z reguły koszty zastępstwa procesowego będą zdecydowanie niższe z uwagi na krótszy i mniej sformalizowany przebieg postępowania.

Ponadto w odróżnieniu od generalistycznego modelu przygotowania sędziów sądów powszechnych, za rozstrzyganie sporów w sądach arbitrażowych odpowiedzialni są najczęściej wybitni specjaliści - zarówno prawnicy jak i inżynierowie - będący co do zasady wybierani zgodnie z autonomiczną wolą stron postępowania. Takie rozwiązanie na ogół eliminuje także potrzebę zasięgania opinii biegłego, które są często bardzo kosztowne i prowadzą do wydłużenia postępowania, a przy tym pozwala na wszechstronne i wnikliwe rozstrzygnięcie sprawy.

Warto przy tym wskazać iż, po uznaniu przez sąd albo stwierdzenie przez sąd jego wykonalności, wyrok sądu arbitrażowego zyskuje moc prawną na równi z wyrokiem sądu powszechnego. Takie rozwiązanie daje co do zasady użyteczne narzędzie do sprawnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe, można stwierdzić, że arbitraż stanowi niezwykle atrakcyjną alternatywę w stosunku do sądownictwa powszechnego, w szczególności dla branży budownictwa drogowego która w ostatnich latach jest jedną z najważniejszych dziedzin gospodarki Polski. Powrót arbitrażu jako preferowanej metody rozstrzygania sporów do wzorcowych warunków kontraktu stosowanych przez GDDKiA na pewno wpłynie pozytywnie na efektywność i skuteczność - nieuniknionych w tej branży- postępowań spornych pomiędzy inwestorem oraz generalnymi wykonawcami.

Łukasz Gembiś, Associate w Zespole Rozwiązywania Sporów K&L Gates Jamka Sp.k.

Podziel się z innymi:


facebookLogolinkedInLogolinkedInLogoemailLogowykopLogogooglePlusLogo
Zobacz też

 

ŚLEDŹ NAS NA:
Zapisz się do newslettera:
Podanie adresu e-mail oraz wciśnięcie ‘OK’ jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na:
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa na podany adres e-mail newsletterów zawierających informacje branżowe, marketingowe oraz handlowe.
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa (dalej: TOR), na podany adres e-mail informacji handlowych pochodzących od innych niż TOR podmiotów.
Podanie adresu email oraz wyrażenie zgody jest całkowicie dobrowolne. Podającemu przysługuje prawo do wglądu w swoje dane osobowe przetwarzane przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa oraz ich poprawiania.
Śledź nasze wiadomości:
Zapisz się do newslettera:
Podanie adresu e-mail oraz wciśnięcie ‘OK’ jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na:
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa na podany adres e-mail newsletterów zawierających informacje branżowe, marketingowe oraz handlowe.
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa (dalej: TOR), na podany adres e-mail informacji handlowych pochodzących od innych niż TOR podmiotów.
Podanie adresu email oraz wyrażenie zgody jest całkowicie dobrowolne. Podającemu przysługuje prawo do wglądu w swoje dane osobowe przetwarzane przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa oraz ich poprawiania.

współpraca

 Rynek Kolejowy Rynek Lotniczy Transport Publiczny IAB Polska ZDG TOR
© ZDG TOR Sp. z o.o. | Powered by PresstoCMS