NIK wskazuje na błędy przy budowie mostów. Apeluje o jednolite standardy

Kontrolerzy sprawdzali inwestycje realizowane od początku 2021 r. do pierwszego półrocza 2025 r. Badaniem objęto dwa zarządy dróg wojewódzkich, dwa zarządy dróg powiatowych, dwa urzędy miejskie, urząd gminy oraz GDDKiA.

Brak badań, słaby nadzór i niepełna dokumentacja

NIK zwraca uwagę, że w trakcie realizacji inwestycji często nie wykonywano wymaganych badań technicznych dotyczących m.in. warstw konstrukcyjnych nawierzchni, stali zbrojeniowej, fundamentów czy podpór mostowych. Kontrolerzy wskazali również przypadki braku dokumentacji potwierdzającej jakość i pochodzenie materiałów użytych podczas budowy.

W siedmiu z ośmiu kontrolowanych jednostek nie zapewniono prawidłowego nadzoru inwestorskiego, wykonawczego lub autorskiego. W części przypadków inwestorzy nie egzekwowali także kar umownych za niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez wykonawców czy inspektorów nadzoru.

Nieprawidłowości stwierdzono także przy przygotowaniu dokumentacji projektowej. W pięciu inwestycjach projekty odebrano mimo braków formalnych lub technicznych. Niekiedy brakowało projektów technicznych zawierających obliczenia statyczno-wytrzymałościowe, a także wymaganych decyzji administracyjnych, w tym pozwoleń wodnoprawnych.

Kontrola wykazała również przypadki nierealizowania obowiązków wynikających z uzyskanych decyzji administracyjnych, np. nieprzekazanie wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków wymaganych zawiadomień przed rozpoczęciem badań archeologicznych prowadzonych na terenie objętym ochroną konserwatorską.

Nierzetelna dokumentacja budów

Choć we wszystkich inwestycjach prowadzono dzienniki budowy, w sześciu z ośmiu jednostek dokumentacja była prowadzona nierzetelnie. Brakowało informacji o wykonanych robotach, warunkach ich realizacji, pobranych próbkach czy zmianach organizacji ruchu.

Kontrolerzy stwierdzili także przypadki odbioru inwestycji na podstawie niekompletnej dokumentacji powykonawczej oraz brak wymaganych badań odbiorczych. Nie sprawdzano m.in. odporności betonu na mróz, szczelności konstrukcji czy jakości wykonanych powłok ochronnych.

Podczas oględzin czterech z dziewięciu inwestycji wykryto usterki techniczne. Stwierdzono m.in. uszkodzone lub brakujące oznakowanie, uszkodzenia barier ochronnych, niedrożne urządzenia dylatacyjne oraz wycieki przy elementach konstrukcyjnych mostów. W jednym przypadku NIK wskazała na bezpośrednie zagrożenie dla konstrukcji mostu wynikające ze składowania odpadów ziemnych i gruzu w pobliżu przyczółka.

NIK: potrzebne jednolite standardy

Najwyższa Izba Kontroli podkreśla, że podobne błędy pojawiają się niezależnie od tego, czy inwestorem jest gmina, powiat, województwo czy administracja rządowa. Dlatego rekomenduje opracowanie przez Instytut Badawczy Dróg i Mostów jednolitych wytycznych dla zarządców dróg. Miałyby one dotyczyć m.in. procedur odbiorowych, kontroli jakości robót oraz zatwierdzania materiałów budowlanych.

Zdaniem NIK wdrożenie takich standardów mogłoby ograniczyć liczbę powtarzających się błędów i poprawić bezpieczeństwo oraz trwałość infrastruktury drogowej w Polsce.