Nowa rola portów dla bezpieczeństwa państwa

Podczas inauguracji wydarzenia wiceminister infrastruktury Arkadiusz Marchewka podkreślił, że konkurencyjność stanowi fundament odporności gospodarki. W tym kontekście porty morskie odgrywają rolę kluczową – nie tylko jako centra przeładunkowe, ale również jako filary bezpieczeństwa energetycznego i rozwoju przemysłu.

Obecnie na polskim wybrzeżu realizowany jest jeden z największych programów inwestycyjnych w historii sektora morskiego. Obejmuje on rozbudowę terminali, rozwój infrastruktury dla sektora offshore oraz znaczące zwiększenie zdolności przeładunkowych – nawet o kilkadziesiąt milionów ton rocznie w perspektywie najbliższych lat.

Szczególne znaczenie przypisano inwestycjom kolejowym, które warunkują efektywną dystrybucję ładunków w głąb kraju. Kluczową zapowiedzią była planowana realizacja alternatywnego połączenia kolejowego dla Portu Gdańsk.



Port Gdańsk: ambicja bycia hubem przemysłowo-energetycznym

Jednym z najważniejszych punktów kongresu była debata prezesów największych polskich portów. Prezes Portu Gdańsk, Dorota Pyć, jasno zarysowała strategiczny kierunek rozwoju – budowę silnego hubu przemysłowo-energetycznego opartego na zasadach ESG.

Warunkiem realizacji tej ambicji jest jednak rozwój infrastruktury dostępowej. Obecny układ komunikacyjny nie nadąża bowiem za skalą przeładunków i realizowanych projektów.

– Gdybym miała wskazać najpilniejszą dla nas inwestycję, byłaby to poprawa dostępu kolejowego do istniejących i planowanych terminali głębokowodnych. Kolej wpisuje się zarówno w cele związane z dekarbonizacją, jak i budowaniem potencjału gospodarczego Polski – mówiła Dorota Pyć.

Jak podkreślała prezes Portu Gdańsk, wyspa portowa jest dziś połączona z resztą kraju jednym mostem kolejowym i jednym drogowym, co przy rosnącej liczbie przeładunków zwiększa ryzyko kongestii. Docelowo potrzebne jest nowe połączenie drogowo-kolejowe, najlepiej w formie tunelu wraz z towarzyszącą mu infrastrukturą.

– Infrastruktura dostępowa jest gwarantem dalszego rozwoju portu. Pozwala przyciągać nowy biznes, ale również wzmacniać ten, który już dziś funkcjonuje. To nasz krwiobieg, połączony z infrastrukturą krajową i państwami ościennymi – podkreślała Dorota Pyć.



Bezpieczeństwo: nowy wymiar funkcjonowania portów

Istotnym tematem kongresu było bezpieczeństwo – zarówno w wymiarze fizycznym, jak i cyfrowym. Wiceprezes Portu Gdańsk, Alan Aleksandrowicz, zwrócił uwagę na rosnące znaczenie cyberzagrożeń, które stanowią dziś jeden z kluczowych elementów tzw. działań hybrydowych.

Bałtyk staje się obszarem napięć geopolitycznych, a infrastruktura portowa – potencjalnym celem ataków cybernetycznych, operacji hybrydowych, szpiegostwa, zakłóceń sygnału GPS czy sabotażu.

– Z danych CERT Polska za 2025 rok wynika, że w ubiegłym roku w kraju zgłoszono aż 236 tys. incydentów cyberbezpieczeństwa. 828 dotyczyło infrastruktury morskiej – wyliczał. – Codziennie obserwujemy próby badania naszych systemów przez zautomatyzowane narzędzia. W ubiegłym roku jedna z grup sparaliżowała system rezerwacyjny przewoźnika promowego. Najgroźniejsze są grupy APT – finansowane przez państwa, nastawione na szpiegostwo i przejmowanie danych.

Jak podkreślił, kluczowe jest dziś budowanie odporności, redundancji oraz przygotowanie na sytuacje kryzysowe.

Transformacja energetyczna i nowe modele biznesowe

Drugi dzień kongresu poświęcono też w dużej mierze transformacji energetycznej oraz roli portów w procesie dekarbonizacji gospodarki. Port Gdańsk już dziś odgrywa istotną rolę w tym procesie – zarówno jako centrum przeładunkowe surowców energetycznych, jak i przyszły hub dla nowych źródeł energii.

Głos w dyskusji zabrała Katarzyna Szczycińska, po. dyrektora Departamentu Strategii i Rozwoju.

– Czeka nas dywersyfikacja grup ładunkowych i związana z tym modernizacja infrastruktury portowej. To proces, w który zaangażowani będą nie tylko zarządzający portem, ale również operatorzy i klienci. Dziś około połowy przeładunków – blisko 40 mln ton – stanowi ropa naftowa, a niemal 7 mln ton to węgiel. Transformacja energetyczna będzie stopniowo ograniczać udział tych surowców na rzecz zielonej energii – z farm wiatrowych i fotowoltaicznych.

Wsparciem będą także terminal LNG typu FSRU budowany na wodach Zatoki Gdańskiej oraz rozwój energetyki jądrowej. Coraz większą rolę odegrają również paliwa alternatywne, takie jak metanol, amoniak czy wodór – choć dziś jeszcze nie wiemy, które z nich okaże się dominujące.

Port Gdańsk przygotowuje się również do wdrożenia rozwiązań zgodnych z regulacjami unijnymi, takich jak systemy OPS (zasilanie statków z lądu), które będą obowiązkowe od 2030 roku. W planach ma również budowę drugiego Głównego Punktu Zasilania oraz magazynów energii na potrzeby własne.



Intermodal 2030+: niewykorzystany potencjał i rola cyfryzacji

Jednym z kluczowych wyzwań wskazanych podczas Kongresu pozostaje rozwój transportu intermodalnego. Obecnie w Polsce zaledwie około 30 proc. ładunków trafiających do i z portów obsługiwanych jest koleją, co wyraźnie pokazuje skalę niewykorzystanego potencjału tego segmentu. Tymczasem – jak wynika z raportu Banku Gospodarstwa Krajowego – przejęcie przez transport intermodalny zaledwie 10 proc. międzynarodowego ruchu drogowego mogłoby przełożyć się na wzrost rynku przewozów intermodalnych aż o 80 proc.

Eksperci są zgodni, że osiągnięcie tego poziomu nie będzie możliwe wyłącznie dzięki rozbudowie infrastruktury liniowej i terminalowej. Kluczowe znaczenie ma również przyspieszenie procesów cyfryzacji oraz integracji danych w całym łańcuchu logistycznym. Jak podkreślał Bartłomiej Felczyński, menedżer ds. transportu lądowego w Porcie Gdańsk, przyszłość efektywnego intermodalu opiera się na sprawnym zarządzaniu informacją.

– Integracja danych, warstwa cyfrowa i zarządzanie danymi muszą stać się fundamentem rozwoju, jeśli chcemy zapewnić płynność i przewidywalność dostaw – mówił.



Współpraca międzynarodowa i budowanie relacji

Kongres podkreślił również znaczenie relacji międzynarodowych w rozwoju portów. Port Gdańsk aktywnie rozwija inicjatywy takie jak Business Mixer, które wspierają ekspansję zagraniczną oraz budowę długofalowych partnerstw biznesowych.

Zapowiedziana czwarta już edycja wydarzenia w Hoboken (USA) stanowi kolejny krok w kierunku wzmacniania pozycji portu na globalnym rynku. Doświadczenia uczestników tej misji gospodarczej wskazują, że tego typu inicjatywy, choć przynoszą efekty w dłuższym horyzoncie, są kluczowe dla budowy zaufania i trwałych relacji biznesowych.

– Jesteśmy firmą lokalną, ale jako partner Portu Gdańskiego mamy o wiele bardziej ułatwione kontakty w trakcie Business Mixera – podkreślał Michał Magdziarz, wiceprezes Balticon.

Do Business Mixera w USA nawiązywał udostępniony podczas kongresu amerykański kącik Portu Gdańsk, który cieszył się sporym zainteresowaniem wśród uczestników. Na odwiedzających czekał nie tylko networking, ale też wyjątkowy klimat – grająca szafa i legendarny Harley-Davidson podkreślały amerykański charakter przestrzeni.

Wnioski płynące z Kongresu „Polskie Porty 2030+” są jednoznaczne: przyszłość sektora portowego zależy od zdolności do integracji inwestycji infrastrukturalnych, energetycznych i logistycznych oraz od skutecznej współpracy pomiędzy interesariuszami.

Port Gdańsk, jako największy port w Polsce i jeden z liderów regionu Morza Bałtyckiego, znajduje się w centrum tej transformacji. Jego dalszy rozwój będzie uzależniony nie tylko od realizacji kluczowych inwestycji, ale również od zdolności do adaptacji w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu gospodarczym i geopolitycznym.