Dual use jako kluczowy trend inwestycyjny i transakcyjny (M&A)

Potwierdzają to również ostatnie zmiany legislacyjne w obszarze obronności, budownictwa, nieruchomości i ochrony środowiska, które mają charakter kompleksowy i systemowy – zwiększają efektywność realizacji inwestycji strategicznych, ograniczają bariery proceduralne (ale wzmacniają jednoczenie mechanizmy ochrony interesu publicznego).

Dla inwestorów oraz podmiotów z sektora budowlanego i infrastrukturalnego stanowi to z jednej strony wyzwanie związane z koniecznością dostosowania działalności operacyjnej do nowych realiów prawnych, z drugiej strony stanowi to znakomitą okazję do udziału sektora prywatnego w istotnie rosnącym wolumenie projektów dotyczących obronności oraz infrastruktury dual-use.

Szerokie spektrum projektów infrastrukturalnych o charakterze dual-use

Podkreślić należy, że projekty infrastrukturalne o charakterze dual-use dotyczą bardzo szerokiego spectrum przedmiotowego, które obejmować może m.in.: (i) infrastrukturę transportową (lotniska, porty, drogi, mosty); (ii) infrastrukturę energetyczną (m.in. systemy przesyłowe); (iii) infrastrukturę hydrotechniczną; (iv) infrastrukturę telekomunikacyjną (w tym technologie szyfrowania, bezpiecznego przesyłania danych, bezpiecznej komunikacji). W każdym z ww. sektorów, poszczególne projekty, technologie czy infrastruktura, może być wykorzystywana zarówno do celów cywilnych jak i wojskowych (technologie podwójnego zastosowania). W większości przypadków, projekty te, są projektami średnio- lub wielkoskalowymi (np. CPK), dedykowanymi do realizacji przez konsorcja podmiotów (przedsiębiorców) działających na rynku infrastruktury, budownictwa czy transportu.

Dual use w sektorach high tech, kosmicznych i IT

Bardzo istotnym obszarem, również z pespektywy inwestorów, są projekty dual-use z sektorów nowoczesnych technologii, w tym technologii kosmicznych oraz szerokorozumianego IT/telecom. W tym kontekście warto wskazać na akceleratory inwestycyjne, fundusze i programy jak np. NATO DIANA, NATO Innovation Fund czy PFR Deep Tech, inwestujące w takie obszary jak technologie kosmiczne, robotyka, AI, technologie kwantowe czy cyberbezpieczeństwo. Sektory te są znakomitym polem do inwestycji dla funduszy Venture Capital oraz Private Equity, a także dla Family Offices, które mogą włączać się np. w inwestycje typu Data Centers, AI, obszar robotyki, itp. Nie ulega wątpliwości, iż Polska, dysponująca znakomicie wykształconymi inżynierami, informatykami i matematykami – w połączeniu z tradycyjną innowacyjnością i łatwością przełamywania barier (lwowska szkoła matematyczna, polscy kryptografowie), w sposób naturalny staje się intelektualnym centrum do tworzenia i rozwoju technologii przełomowych (breakthrough technologies).

Rynek M&A w obszarze technologii dual use

Zgodnie z opracowaniem przygotowanym wspólnie przez Polski Fundusz Rozwoju (PFR), Balnord oraz Casimir Pulawski Foundation, pt. „Dual-use Founder’s Handbook: From Foundation to Scale” (wydanie z 2025 r.), w ostatnich latach nastąpiły dość istotne zmiany w zakresie transakcji fuzji i przejęć (M&A) dotyczących inwestycji (projektów) dual-use. Zgodnie z informacjami wskazanymi w ww. opracowaniu, od 2014 przeprowadzono 293 transakcje wyjścia (exit) z inwestycji dual-use, przy czym dominowały transakcje M&A (ok. 80%), buyouts/LBOs (14%) oraz IPOs (ok. 6%). Istotną cezurą stał się rok 2022, bowiem od tego roku udział firm zbrojeniowych w przejęciach wzrósł z 6,5% do 21%, a operatorzy kosmiczni niemal podwoili swój wolumen przejęć z 11,35% do 19,98% - co wskazuje na kluczowe znaczenie infrastruktury kosmicznej (orbital infrastructure) dla systemu i strategii bezpieczeństwa. Dominujące na rynku stało się również podejście „quality over quantity” – co oznacza istotne przekierowanie uwagi inwestorów na zaawansowane technologicznie podmioty (targety) posiadające sprawdzone (walidowane) produkty/systemy dual-use.

Złożoność projektów i rola wyspecjalizowanych doradców

Technologie przełomowe, w tym inwestycje w projekty infrastrukturalne o charakterze dual-use, charakteryzują się wysokim stopniem złożoności, często łączącym obszar high-tech, IT/telecom czy technologii kosmicznych. Wymagają one zaangażowania wyspecjalizowanego zespołu rozumiejącego od samego początku (from day one), iż podwójne zastosowanie (dual-use) jest pierwotną cechą projektu, a nie jego potencjalną (poboczną) możliwością.

Specyfika transakcji obejmujących projekty infrastrukturalne typu dual-use oraz technologie przełomowe istotnie wpływa również na charakter oraz zakres czynności wiodących doradców (w tym prawnych) w ramach przedmiotowych transakcji, w szczególności na zakres i kształt dokumentacji transakcyjnej oraz na zakres badania due diligence, które winno uwzględniać m.in. aspekty IP/IT, M&A, security czy też kwestie regulacyjne.

Perspektywa końcowa

Projekty dotyczące technologii dual-use, w tym odnoszące się do projektów infrastrukturalnych oraz technologii kosmicznych, są obecnie bardzo atrakcyjnym obszarem inwestycji dla podmiotów sektora prywatnego. Wymagają jednak bardzo szczegółowej wiedzy z obszaru bezpieczeństwa, high-tech, IT, budownictwa oraz energetyki (w zależności od charakteru i zakresu projektu). W tym kontekście, w przypadku implementacji scenariusza inwestycyjnego, warto rozważyć zaangażowanie odpowiednich doradców w celu minimalizacji ryzyk na bardzo wczesnym etapie inwestycji (projektu).