Drogie oferty czy realna ocena wymagań? ZOPI komentuje przetarg na nadzór dla „Portu Polska”

Koniec roku w branży nadzorów nad realizacją inwestycji infrastrukturalnych zdominowało otwarcie ofert w największym przetargu na nadzór, jaki miał kiedykolwiek miejsce w naszym kraju - świadczenie usług generalnego inżyniera kontraktu (GIK) dla Inwestycji Port Polska w Baranowie. Budżet inwestora został określony na 2,18 mld zł brutto dla zakresu podstawowego (2,93 mld zł wraz z opcjami), tymczasem różnice w wycenie poszczególnych ofert ogromne – rozbieżność między ceną najniższej i najwyższej oferty to niemal 2 mld zł.

Oferty złożyło łącznie pięć konsorcjów: Hill International Sp. z o.o. (Lider Konsorcjum), Hill International Inc., Hill International N. V., Egis Poland – 1,585 mld zł, Dar AlHandasah Poland (lider), TYLin Spain, T.Y. Lin International, PIG Architekci – 1,762 mld zł, Ch2M Hill Polska LTD (lider), Jacobs U.K. Limited, Jacobs Engineering Ireland Limited, Jacobs Project Management Co., Jacobs Civil Consultants Inc – 2,126 mld zł, Artelia Société par actions simplifiée (lider), Artelia Airports Société par actions simplifiée, Dohwa Engineering Co., Ltd., Nippon KOEI Co., Ltd., Transprojekt Gdański, B-Act – 3,246 mld zł, MGGP (lider), Drees & Sommer SE, Drees & Sommer Polska, MGGP Aero – 3,483 mld zł.

Jakość ceniona wysoko 

Już po ogłoszeniu postępowania wiadomym było, że kontrowersji nie zabraknie. Zamawiający – zdaniem ZOPI słusznie – ukształtował kryteria oceny ofert stawiając wysoko kryteria jakościowe (50%). Bardzo obszerny i szczegółowy opis przedmiotu zamówienia, który wygenerował dużą ilość pytań do SWZ, oraz oczekiwanie zamawiającego (niespotykane często w tego rodzaju przetargach), aby w dużym zakresie oferenci sami ułożyli w metodologii przyszły sposób realizacji zamówienia, były nie lada wyzwaniem dla potencjalnych wykonawców.

Jakkolwiek takie nowatorskie podejście, według organizacji branżowej, należy ocenić pozytywnie, to już tylko na podstawie informacji z otwarcia ofert widać, że oferenci inaczej zinterpretowali oczekiwania zamawiającego.

Na tym tle szczególnie wymowne są propozycje dwóch konsorcjów, w skład których wchodzą podmioty w 100 proc. z polskim kapitałem, będące jednocześnie członkami Związku Ogólnopolskiego Projektantów i Inżynierów (ZOPI) – tj. B-Act S.A, Transprojekt Gdański oraz MGGP. Obie oferty, jakkolwiek przekroczyły próg budżetowy, to jednak nadal mają wyceny najbardziej zbliżone do budżetu przetargu.

– W mojej ocenie nie jest to przypadek, że oferty konsorcjów tworzonych przez firmy w 100 proc. z polskim kapitałem są najbliżej budżetu zamawiającego i jednocześnie mają najwyższe ceny. Jest to rezultat świadomej oceny ryzyk wynikających z polskich realiów prawnych, proceduralnych i organizacyjnych, znajomości polskiego „podwórka” i w konsekwencji kalkulacji ceny w sposób odpowiedzialny i gwarantujący realizację usługi na oczekiwanym przez zamawiającego poziomie jakościowym. Ta wiedza przekłada się na wyceny, które nie ignorują kosztów realnego zarządzania ryzykiem, odpowiednich zasobów kadrowych, ciągłości nadzoru i jakości usług – mówi Anna Oleksiewicz, prezes ZOPI.

I dodaje: – Polski komponent w takich projektach nie jest dodatkiem, lecz warunkiem budowania realnego local content. To kierunek konsekwentnie akcentowany przez rząd i Premiera. Udział krajowych przedsiębiorstw w inwestycjach o strategicznym znaczeniu przekłada się bezpośrednio na rozwój kompetencji, które później decydują o zdolności polskich firm do skutecznej ekspansji na rynki zagraniczne - wskazuje.

Więcej niż „inspektor na budowie”

Anna Oleksiewicz podkreśla również, że wymagany zakres odpowiedzialności GIK jest określony dużo szerzej niż klasyczny „inspektor na budowie”: – Z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że zamawiający oczekuje od GIK roli partnera prowadzącego projekt przez etap realizacji aż do osiągnięcia celu. Zakres odpowiedzialności obejmuje m.in. wsparcie zarządzania budową, planowanie i harmonogramowanie, doradztwo, integrację wielu kontraktów projektowych i budowlanych w jeden proces, kontrolę postępu pod kątem terminów, budżetu, jakości – wymienia. Zaznacza, że mówimy tu o lotnisku typu greenfield i całej infrastrukturze towarzyszącej. – To gęsta sieć interfejsów do zarządzania: terminal, airside, landside, utilities, systemy bezpieczeństwa, odbiory, certyfikacje, roszczenia, zmiany… tego jest naprawdę dużo. W tym kontekście oferty konsorcjów z udziałem firm zrzeszonych w ZOPI są bliższe realnej wartości zamówienia, a nie jego „optymistycznej” projekcji. To nie jest zawyżanie ceny, lecz odzwierciedlenie rzeczywistego zakresu odpowiedzialności – podkreśla prezes organizacji branżowej.

Anna Oleksiewicz odwołuje się do dotychczasowych doświadczeń z rynku, z których wynika, że zaniżanie stawek na etapie przetargu prawie zawsze prowadzi do problemów w realizacji, eskalacji roszczeń i w efekcie do wzrostu kosztów w kolejnych fazach projektu. – Przy złożonym zadaniu, jak zarządzanie oraz nadzór nad budową lotniska, ten mechanizm działa bardzo szybko. Dlatego też uważam, że oferty firm zrzeszonych w ZOPI są bliższe realnej wartości zamówienia i w pewnym sensie stanowią miernik dojrzałości rynku – stwierdza. – Zamawiający oczekuje wykonawcy o wysokich kompetencjach, ponieważ kontrakt dotyczy inwestycji o ogromnej wartości i wyjątkowo wysokim stopniu skomplikowania, a taka jakość musi być rzetelnie i adekwatnie wyceniona. W tym kontekście propozycje konsorcjów z udziałem firm zrzeszonych w ZOPI nie powinny być postrzegane jako „za drogie”, lecz jako wyraz odpowiedzialnego podejścia do skali i złożoności inwestycji oraz zakresu zadań GIK, a także warunek jej bezpiecznej i efektywnej realizacji – ocenia.

Podkreśla jednocześnie, że już na etapie ogłoszenia postępowania branża zakładała, iż ze względu na skalę i złożoność wymagań naturalnym kierunkiem będą konsorcja międzynarodowe. Jednocześnie oceniano to jako szansę dla polskich podmiotów, które będą występować nie w roli podwykonawców, lecz pełnoprawnych partnerów, wnoszących kluczową kompetencję: dogłębną znajomość lokalnych uwarunkowań. – Składy konsorcjów potwierdzają trafność tych ocen – wymagania okazały się trudne do spełnienia samodzielnie zarówno przez podmioty zagraniczne, jak i krajowe – zauważa Anna Oleksiewicz.