NATO wskazuje potrzeby do 2035 r. Polskie firmy rozwijają technologie

Z kierunkami rozwoju polskich firm zaobserwowanymi w ramach raportu Ayming Polska „Dual-use. Biznes w ekosystemie bezpieczeństwa” najmocniej łączy się drugi obszar wskazany przez NATO: obrona przed atakami powietrznymi i rakietowymi. W tym przypadku istotne są technologie, które polskie przedsiębiorstwa już rozwijają lub wskazują jako naturalny kierunek wejścia do sektora obronnego: autonomiczne, oprogramowanie i AI, cyberbezpieczeństwo, komunikacja i łączność, sensory oraz systemy przeciwdronowe. NATO sygnalizuje zapotrzebowanie na rozwiązania działające w warunkach zakłóceń elektronicznych, integrujące dane z wielu źródeł i przyspieszające wykrywanie, identyfikację oraz neutralizowanie zagrożeń. Pozostałe trzy priorytety Sojuszu – deep strike, medycyna i logistyka łączą się z obszarami raportu bardziej punktowo, m.in. przez technologie autonomiczne, energetyczne, materiały i komponenty.

Obecnie 22% badanych firm realizuje obecnie projekty w obszarze obronności, bezpieczeństwa lub dual-use, a 21% prowadzi związane z nim prace badawczo-rozwojowe. Kolejne 37% planuje rozpoczęcie prac B+R w ciągu 12–24 miesięcy.

Wśród najczęściej wskazywanych kierunków rozwoju znalazły się oprogramowanie, analityka danych i AI wskazane przez 45% firm technologicznych, cyberbezpieczeństwo i ochrona infrastruktury – 39%, oraz komunikacja i łączność – 31%. Po stronie przedsiębiorstw przemysłowych istotne miejsce zajmują amunicja i komponenty amunicyjne – 21% wskazań, a także materiały, chemia i kompozyty – 16%. Oba sektory rozwijają również kompetencje związane z systemami bezzałogowymi i przeciwdronowymi, które wymagają połączenia oprogramowania, sensorów, elektroniki, komunikacji, integracji oraz zdolności produkcyjnych.

– Największą zbieżność między potrzebami NATO a kierunkami rozwoju polskich firm widać w obszarach systemów przeciwdronowych, cyberbezpieczeństwa, łączności, sensorów oraz analizy danych. Kluczowe jest jednak to, że NATO nie poszukuje pojedynczych technologii, lecz kompletnych zdolności operacyjnych. O przewadze będą decydować nie pojedyncze rozwiązania, ale umiejętność szybkiego połączenia oprogramowania, sensorów, komunikacji i produkcji w interoperacyjne, niezawodne i skalowalne systemy. To właśnie współpraca firm technologicznych i przemysłowych będzie jednym z kluczowych warunków budowy konkurencyjnego ekosystemu obronnego – komentuje Agnieszka Hrynkiewicz-Sudnik, Dyrektor Konsultingu, Ayming Polska.

Kierunek ten potwierdzają oczekiwania dotyczące rozwoju rynku. Wśród przedsiębiorstw związanych z poszczególnymi segmentami dużego lub bardzo dużego popytu w latach 2026–2030 spodziewa się 79% firm z obszaru systemów bezzałogowych i ich komponentów, 78% z cyberbezpieczeństwa i ochrony infrastruktury, 77% z komunikacji i łączności oraz 73% z systemów przeciwdronowych. Najwyższy wynik – 84% – dotyczy materiałów, chemii i kompozytów, które stanowią przekrojowe zaplecze dla platform bezzałogowych, sensorów, systemów ochrony i infrastruktury.

Finansowanie odpowiedzi na popyt NATO

Samo wskazanie potrzeb nie finansuje jednak adaptacji technologii, demonstratorów, testów, certyfikacji ani uruchomienia produkcji. Z raportu Ayming Polska wynika, że 51% przedsiębiorstw finansowało dotychczas prace B+R w dual-use ze środków własnych. Ulgi podatkowe wskazało 33% respondentów, kapitał VC lub PE – 31%, kredyt albo pożyczkę – 18%, a programy dotacyjne – 15%.

– Projekty dual-use wymagają montażu finansowego dopasowanego do kolejnych etapów rozwoju, ponieważ żaden pojedynczy instrument nie sfinansuje całej drogi od koncepcji do produkcji. Regularne prace rozwojowe może wspierać ulga B+R, komercjalizację własności intelektualnej – IP Box, przejście do próbnej produkcji – ulga na prototyp, a automatyzację i sprzedaż na nowych rynkach – ulga na robotyzację i ulga na ekspansję. Po stronie programów grantowych i kapitałowych mapa przedstawiona w raporcie obejmuje m.in. Ścieżkę SMART, STEP, Fundusze Norweskie, programy regionalne, Horyzont Europa, Digital Europe, EIC Accelerator i Europejski Fundusz Obronny, natomiast inwestycje produkcyjne i infrastrukturalne mogą wspierać m.in. FENIKS, pożyczki FENG na transformację cyfrową i zieloną, Dig.IT, Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności oraz EDIP – tłumaczy Agnieszka Hrynkiewicz-Sudnik.

– Od czasu realizacji badania uruchomiono lub rozwinięto kilka instrumentów odpowiadających różnym etapom tego procesu. Od 6 lipca trwa nabór pożyczek z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, którego pula wynosi 2,5 mld zł, a finansowanie od 10 do 300 mln zł może pokrywać do 100% kosztów kwalifikowalnych netto przy oprocentowaniu od 1%. Trwa również nabór dla przedsiębiorstw MSP w ramach Kredytu na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania prowadzony przez BGK. Dodatkowo, 7 sierpnia rozpoczyna się nabór Ścieżki SMART dla konsorcjów z budżetem 350 mln zł w ramach którego mogą być finansowane projekty dual-use. Na poziomie europejskim EIC Accelerator i STEP Scale Up zostały otwarte na technologie dual-use, a nowy EIC STEP Scale Up Defence oferuje łącznie 100 mln euro i inwestycje kapitałowe od 10 do 30 mln euro. Uzupełniają je Europejski Fundusz Obronny z budżetem 1 mld euro na B+R w 2026 r. oraz EDIP z budżetem 1,5 mld euro, z czego ponad 700 mln euro przeznaczono na zwiększanie produkcji, w tym systemów bezzałogowych i przeciwdronowych. Dla firm najważniejsze będzie więc połączenie instrumentów w jedną ścieżkę: od B+R i demonstratora, przez testy oraz certyfikację, po industrializację i skalowanie produkcji – dodaje Aurelia Pankiewicz, Manager działu Dotacji, Ayming Polska.