NIK: nakłady finansowe na drogi lokalne są zbyt małe

Instytucja skontrolowała centralę Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego oraz urzędy gmin w Kotuniu i Tłuszczu na Mazowszu. Zbadano okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2021 r. Kontrola wykazała, że ARiMR prawidłowo zawarła tzw. umowy delegowania zadań drogowych. Z kolei samorząd województwa mazowieckiego prawidłowo przeprowadził nabory wniosków o przyznanie pomocy.

Kontrolerzy wyliczają, że w całej Polsce w analizowanym okresie złożonych zostało 5466 wniosków dotyczących operacji drogowych, a do realizacji przyjęto 2322 – Ponad połowie wnioskodawców odmówiono zatem przyznania pomocy, a główną przyczyną był brak pieniędzy. Z tego powodu pomocy odmówiono w 1859 przypadkach, 355 wniosków zostało odrzuconych lub wycofanych – informuje NIK.

Złożone aplikacje były oceniane przez samorządy województw, m.in. przyznawano im punkty za kryteria wyboru operacji i na tej podstawie sporządzano listy rankingowe. Kryteria te nie uwzględniały stanu technicznego dróg, który może zagrażać bezpieczeństwu kierowców. – Zwracamy uwagę na brak ogólnokrajowych, szczegółowych danych dotyczących stanu technicznego dróg lokalnych. Nie pozwala on oszacować potrzeb w zakresie ich modernizacji i budowy. Takie dane mają jedynie zarządcy – zauważyli kontrolerzy.

Na przykład skontrolowana gmina Kotuń oszacowała swoje potrzeby odnośnie budowy i modernizacji dróg na ok. 12,2 mln zł (dotyczyły 33,2 km jezdni). Potrzeby gminy Tłuszcz opiewają na ok. 30 mln zł i dotyczą 13,2 km dróg. W przypadku gminy Kotuń, samorząd województwa mazowieckiego uwzględnił tylko jeden wniosek z czterech złożonych. Chodziło o budowę zaledwie 380 metrów jezdni. Gmina Tłuszcz złożyła pięć wniosków, SWM przyjął tylko jeden dotyczący budowy drogi o długości prawie kilometra.

Kontrolerzy przypominają, że ze zleconego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi raportu „Polska Wieś i Rolnictwo 2019” wynika, że na prowincji inwestycje w drogi lokalne, nadal należą do priorytetów. – Według 48% mieszkańców wsi, w ich gminie ze środków unijnych w pierwszej kolejności należy dofinansować budowę dróg. Niewystarczająco rozwinięta infrastruktura techniczna wciąż pozostaje jedną z głównych barier rozwoju obszarów wiejskich – podkreśla NIK.

Jakie są wnioski i rekomendacje? – Wskazujemy ministrowi rolnictwa na potrzebę dalszego pozyskiwania pieniędzy na budowę i modernizację dróg lokalnych na wsiach. Wobec złego stanu technicznego jezdni w ramach kryteriów, które decydują o przyznaniu pomocy, trzeba położyć nacisk na bezpieczeństwo – apelują kontrolerzy.

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 miał „poprawić konkurencyjność rolnictwa, zarządzanie zasobami naturalnymi mającymi chronić klimat i zrównoważyć rozwój terytorialny obszarów wiejskich” Łączne na realizację PROW 2014-2020 trafiło 13,6 mld euro, w tym: 8,7 mld euro z UE i4,9 mld euro wkładu krajowego.