S16 wreszcie ruszy? KE groziła wstrzymaniem środków dla sektora transportowego

Poseł Andrzej Śliwa złożył do Ministerstwa Infrastruktury interpelację w sprawie konieczności przyspieszenia realizacji drogi ekspresowej S16 od Ełku do Mrągowa i o konieczności zapewnienia kontynuacji połączenia Ełk – Knyszyn – Białystok, zwracając uwagę na alarmowanie o potrzebie drogi przez lokalną społeczność.

– Mieszkańcy regionu od lat obserwują przeciągające się analizy, powtarzane postępowania, rozbieżne komunikaty instytucji odpowiedzialnych za inwestycję oraz brak realnych postępów. W powszechnym odczuciu S16 ugrzęzła w procedurach, mimo że jej znaczenie dla regionu – gospodarcze, komunikacyjne oraz obronne – jest bezsporne – wskazał, przypominając, że w poprzednich latach pojawiały się propozycje ustawowe zakładające uznanie S16 za inwestycję strategiczną dla bezpieczeństwa państwa, co miało na celu skrócenie procedur środowiskowych i przyspieszenie budowy.

Podkreślając raz jeszcze, ogromne znaczenie inwestycji dla komunikacji i gospodarki regionu, potrzeb militarnych i obronnych państwa, skierował do resortu serię pytań m.in. o aktualny stan realizacji i powody wieloletnich opóźnień.

Żółw błotny przeszkodą?

Na interpelację odpowiedział już sekretarz stanu w resorcie – Stanisław Bukowiec, informując, że obecnie dla drogi S16 Mrągowo – Orzysz – Ełk prowadzone są prace przygotowawcze, których celem jest wyznaczenie przebiegu drogi. Została już opracowana dokumentacja w stadium studium techniczno-ekonomiczno-środowiskowego wraz z materiałami do złożenia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej.

Bukowiec poinformował, że w ramach prac przygotowawczych powstały trzy podstawowe możliwe warianty przebiegu S16, które kolejno poddano analizie wielokryterialnej, a finalnie do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie trafił wniosek o określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

– Należy wskazać, że w przedmiotowym przypadku RDOŚ w wydanym w grudniu 2023 r. postanowieniu wskazał, że ze względów środowiskowych nie może wydać decyzji administracyjnej ustalającej przebieg drogi zgodnie z wariantem rekomendowanym przez GDDKiA we wniosku, czyli wariantem B przebiegu drogi. Jako podstawową i najważniejszą przesłankę organ wskazał znaczące negatywne oddziaływanie drogi na środowisko naturalne, w tym w szczególności na siedliska żółwia Błotnego objętego ochroną poprzez ustanowienie w tym rejonie obszaru Natura 2000, i to pomimo zastosowania działań ochronnych i zabezpieczających – wyjaśnił wiceminister.

RDOŚ, w związku z tym, jako wariant przebiegu drogi możliwy do realizacji wskazał wariant C. Następnie uwarunkowania te zostały przeanalizowane przez GDDKiA i w sierpniu 2024 roku przekazano stanowisko, w którym poprowadzenie S16 w alternatywnym wariancie zostało zaakceptowane.

Następnie, w październiku 2024 RDOŚ wezwał GDDKiA do weryfikacji i zaktualizowania danych m.in. w zakresie obecnego zagospodarowania terenu czy oddziaływania akustycznego i na środowisko. Finalnie, pod koniec lipca 2025 roku złożono aktualizację raportu o oddziaływaniu na środowisko dla wariantu C (północnego). Teraz inwestor ma nadzieję, że decyzja DŚU zostanie uzyskana w I połowie 2026 roku.

– W tym miejscu należy wskazać, na podstawowe znaczenie decyzji środowiskowej dla możliwości prowadzenia dalszych etapów procesu inwestycyjnego. Decyzja ta w sposób ostateczny określa przebieg drogi i stanowi podstawę prowadzenia dalszych prac projektowych np. w stadium koncepcji programowej, gdzie opracowywane są bardziej szczegółowe rozwiązania techniczne. Przy założeniu uzyskania przedmiotowej decyzji rzeczowa realizacja inwestycji drogi S16 możliwa byłaby w latach 2030 – 2033 – uzupełnił Bukowiec.

Obronny charakter drogi

Odnosząc się do kwestii realizowania inwestycji infrastrukturalnych w kontekście kwestii obronnych i militarnych, wiceminister przypomniał, że – zgodnie z obowiązującymi przepisami – zarządcą dróg krajowych jest GDDKiA, dróg wojewódzkich zarząd województwa, dróg powiatowych – zarząd powiatu, a gminnych: wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W graniach miast na prawach powiatu natomiast zarządcą wszystkich dróg publicznych – z wyjątkiem autostrad i ekspresówek – jest prezydent miasta.

– Do obowiązków zarządcy drogi należą sprawy wynikające z zakresu planowania, budowy, przebudowy, utrzymania i ochrony dróg, w tym m.in. opracowywanie 3 projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich, pełnienie funkcji inwestora, utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, realizacja zadań w zakresie inżynierii ruchu jak również przygotowanie infrastruktury drogowej dla potrzeb obronnych oraz wykonywanie innych zadań na rzecz obronności kraju – dodał.

W związku z tym, w kompetencji GDDKiA i MI leżą kwestie związane z podejmowaniem i realizacją działań na sieci dróg krajowych.

– Chciałbym zauważyć, iż proces budowy dróg to przedsięwzięcie bardzo złożone, skomplikowane oraz wymagające odpowiedniego czasu do realizacji. Obwarowane jest wieloma rygorami prawnymi, proceduralnymi oraz standardami technologicznymi. Pierwszym etapem procesu inwestycyjnego dla realizacji zadania z zakresu budowy drogi jest etap prac przygotowawczych, w ramach których przeprowadzane jest wiele analiz i brane jest pod uwagę wiele czynników determinujących realizację określonego zadania. W trakcie prowadzenia prac przygotowawczych uzyskiwane są także wymagane przepisami prawa opinie i uzgodnienia innych podmiotów i organów. Opracowana dokumentacja przekazywana jest do zaopiniowania m.in. pod względem obronności i bezpieczeństwa narodowego odpowiednim w tym zakresie organom podległym resortowi obrony narodowej. Taka procedura została także przeprowadzona dla drogi ekspresowej S16 i uzyskane zostały niezbędne uzgodnienia i opinie – zapewnił przedstawiciel resortu.

UE groziła wstrzymaniem środków

Sekretarz stanu odniósł się wreszcie do realizacji dalszego ciągu drogi szybkiego ruchu od Ełku do Białegostoku. Przypomniał, że kwestia wyznaczania korytarzy ekspresówek na terenie Podlasia jest problematyką sięgającą początku akcesji Polski do Unii Europejskiej.

– W toku prac nad przebiegiem obwodnicy Augustowa (jako części trasy S8) miał miejsce głośny spór o przebieg drogi przez tereny cenne przyrodniczo. Doprowadziło to do konfliktu z Komisją Europejską i zablokowania środków unijnych. Kwestia przebiegu drogi w kierunku północnym, mając na uwadze doświadczenie z Doliny Rospudy, musiała być przygotowana od samego początku. Z uwagi na spory historyczne zakładano, że w tym rejonie powinien powstać jeden przebieg drogi – przekazał Bukowiec.

Dodał, że mimo tego, poprzedni rząd wprowadził do Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych realizację S16 Ełk – Knyszyn, a w 2023 również S8 Białystok – Suwałki.

– Tym samym usankcjonowano budowę na terenie Podlasia dwóch dróg wysokoprzepustowych, bez przeprowadzenia właściwej oceny środowiskowej dla drugiej z tych dróg, która jest wymagana przepisami prawa krajowego i europejskiego. Powyższe było sprzeczne z dotychczasowymi ustaleniami z Komisją Europejską. Dodatkowo, w tym samym czasie zostały dokonane zmiany prawne w sprawie ustanowienia inwestycji strategicznych oraz pojawiły się silne protesty społeczne dotyczące budowy drogi S16. Okoliczności te nie umknęły uwadze KE, która zagroziła możliwością wstrzymania środków UE z perspektywy 2021-2027 nawet dla całego sektora transportowego (nie tylko dla dróg) – wyjawił.

W związku z tym, jak tłumaczy wiceminister, resort chciał wyjaśnić sytuację związaną z budową dróg ekspresowych przez Biebrzę z Komisją Europejską. Ustalono, że strona polska opracuje i podda konsultacjom społecznym analizę wielokryterialną układu dróg szybkiego ruchu w Polsce północno-wschodniej.

Dokument o podobnym charakterze 4 został opracowany przez GDDKiA w postaci Studium sieciowego układu dróg szybkiego ruchu w północno-wschodniej Polsce, który koncentruje się na aspektach funkcjonalno-ruchowych i ekonomiczno-finansowych. Jej wyniki nie wykazują konieczność rozbudowy tych korytarzy jako dróg ekspresowych w ramach priorytetów rządowych. Połączeniem priorytetowym powinno być połączenie drogi ekspresowej S16 Mrągowo – Ełk, dla którego proces inwestycyjny został szczegółowo opisany powyżej.

– Parametry techniczne ciągu drogowego na północ od Białegostoku powinny w szczególności wynikać z realnego zapotrzebowania i faktycznego uzasadnienia, wyrażającego się przede wszystkim w występujących i prognozowanych natężeniach ruchu rozwiązanie uzasadnionych i faktycznych potrzeb w zakresie rozwoju układu drogowego Polski północno-wschodniej. Dlatego też została podjęta decyzja o skierowaniu do realizacji drogi dwujezdniowej w ciągu drogi krajowej nr 8 oraz w korytarzu drogi krajowej nr 65 rozpatrzenie poprawy bezpieczeństwa poprzez budowę, np. tzw. drogi o przekroju 2+1 i co istotne z obejściami kluczowych miejscowości – Ministerstwo wstępnie wskazało na Grajewo i Mońki. Założenia te zostaną poddane analizie i ewentualnie potwierdzone w toku prac projektowych dla tych inwestycji. Jednocześnie wskazuję, że już obecnie prowadzone są działania związane z rozbudową odcinka drogi krajowej nr 65 na terenie woj. warmińsko-mazurskiego – wyjaśnił finalnie Stanisław Bukowiec.