Na co pieniądze unijne 2021-2027? Wstępna propozycja na stole

Czym są założenia Umowy Partnerstwa?

Przygotowanie założeń to kolejny etap prac nad nowym rozdaniem funduszy unijnych. Założenia to dokument, w którym pokazujemy, na jakie cele rozwojowe Polski chcemy przeznaczyć pieniądze z budżetu UE na lata 2021-2027.

– W połowie lipca zakończyliśmy nieformalny dialog z Komisją Europejską na temat kierunków wsparcia z funduszy unijnych po 2020 roku. Założenia można potraktować jako wstępną propozycję, którą kładziemy na krajowym stole. Łączymy w tej propozycji nasze cele z wizją Komisji przedstawioną w rozmowach z nami i w projektach rozporządzeń na nową perspektywę – wyjaśnia minister Kwieciński.

Po co to wszystko i dlaczego nie ma tu pieniędzy?

Założenia Umowy Partnerstwa są w tej chwili konsultowane z samorządami, ministerstwami, innymi instytucjami odpowiedzialnymi za wdrażanie pieniędzy unijnych, środowiskiem naukowym oraz partnerami społecznymi i gospodarczymi. Konsultacje rozpoczęły się 24 lipca i potrwają do 16 sierpnia.

„Założenia nie zawierają kwot, bo negocjacje budżetowe wciąż się toczą. Nie oznacza to, że będziemy czekać z założonymi rękami. Chcemy mieć pakiet gotowych dokumentów, opracowanych możliwie najbardziej kompleksowo. Po zakończeniu rozmów o finansach uzupełnimy o te dane powstałe dokumenty” – tłumaczy Kwieciński.

Po przyjęciu założeń przez rząd, które planowane jest na wrzesień 2019 roku, ruszą prace nad przygotowaniem projektu Umowy Partnerstwa. Projekt umowy będzie już podstawą do negocjacji z Komisją Europejską ostatecznego kształtu Umowy Partnerstwa - swoistego kontraktu pomiędzy Polską a UE, w którym umawiamy się na finansowanie konkretnych celów.

Pieniądze unijne na polskie cele

– Naszym priorytetem jest wynegocjować dla Polski jak najwyższy budżet. Jednak oprócz kwestii finansowych, chcemy również uzgodnić maksymalną elastyczność w inwestowaniu pieniędzy unijnych. Dążymy do tego, by w 5 celach polityki spójności, które znajdą się w unijnym rozporządzeniu, zmieściły się nasze polskie cele rozwojowe określone w dokumentach strategicznych, bo niby dlaczego Polska miałby realizować cele francuskie, niemieckie czy włoskie? – mówi minister inwestycji i rozwoju.

Cele rozwojowe Polski, które w założeniach Umowy Partnerstwa wskazano do finansowania z funduszy unijnych 2021-2027 to:

• zwiększenie konkurencyjności gospodarki,
• ograniczenie emisji zanieczyszczeń,
• dobry stan środowiska naturalnego, zgodny z zasadą zrównoważonego rozwoju,
• wzmocnienie cyfrowego rozwoju kraju,
• przejście na gospodarkę niskoemisyjną,
• zrównoważenie systemu energetycznego,
• poprawa stabilności dostaw paliw i energii,
• dobry stan środowiska naturalnego, zgodny z zasadą zrównoważonego rozwoju,
• zwiększanie efektywności funkcjonowania instytucji państwa,
• wzmocnienie połączeń komunikacyjnych, w tym transeuropejskich,
• poprawa warunków świadczenia usług związanych z przewozem towarów i pasażerów,
• zwiększenie dostępności transportowej kraju,
• poprawa jakości kapitału ludzkiego oraz zwiększenie udziału kapitału społecznego w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju,
• ograniczenie ubóstwa i wykluczenia społecznego,
• zwiększanie efektywności funkcjonowania instytucji państwa,
• poprawa dostępności usług świadczonych w odpowiedzi na wyzwania demograficzne.

Obszary Strategicznej Interwencji, czyli co chcemy szczególnie wspierać

W założenia wskazaliśmy 4 obszary, które chcemy szczególnie wspierać z pieniędzy unijnych na lata 2021-2027. Są to:

• obszary zagrożone trwałą marginalizacją, czyli takie w których występuje kumulacja niekorzystnych zjawisk, na przykład wysokie bezrobocie, niska aktywność zawodowa (takie obszary wskazał nam PAN – to między innymi popegieerowskie gminy na wschodzie kraju),
• średnie miasta tracące funkcje społeczno-gospodarcze (122 miasta na podstawie opracowania PAN),
• 5 województw Polski Wschodniej (lubelskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie),
• Śląsk, który jest nie tylko ważny z punktu widzenia polityki krajowej, ale ma też duże znaczenie dla rozwoju całej UE.

Co to oznacza w praktyce? Dwa pierwsze punkty, czyli obszary zagrożone trwałą marginalizacją i średnie miasta, będą miały dedykowane działania w programach krajowych i regionalnych. „Według naszej propozycji będzie to wymóg, a nie możliwość” – zapowiada minister Kwieciński. Przykładowo, w programie regionalnym dla województwa warmińsko-mazurskiego marszałek będzie musiał zaproponować specjalne działania dla takich miast jak Bartoszyce, Braniewo czy Kętrzyn.

– Proponujemy też specjalny program ponadregionalny przeznaczony dla obszarów zagrożonych marginalizacją. To zmiana podejścia. Nie koncentrujemy się na granicach administracyjnych województw, ale na konkretnym problemie – wyjaśnia Kwieciński.

Na kolejną edycję uszytego na miarę programu mogą liczyć także województwa Polski Wschodniej. Program Polska Wschodnia będzie kontynuowany. Z kolei specjalne wsparcie dla Śląska będzie oznaczać koordynację przez Ministra Inwestycji i Rozwoju działań dla regionu w różnych programach.

Co już (wstępnie) wynegocjowaliśmy

– Negocjacje wciąż trwają , ale pewne rzeczy mamy już wstępnie uzgodnione pomiędzy państwami – mówi Kwieciński. Głównym dotychczasowym osiągnięciem negocjacyjnym Polski jest zapewnienie 7-letniego okresu programowania (propozycja Komisji Europejskiej to 5+2 lata). Ponadto Polska wstępnie przeforsowała w Radzie UE wsparcie z funduszy inwestycji w infrastrukturę gazu ziemnego, zakupu taboru kolejowego, a także inwestycji w infrastrukturę lotniskową w zakresie bezpieczeństwa .