NIK o Via Carpatia: Przygotowanie inwestycji trwa zbyt długo. Ponad 6 lat do uzyskania ZRID-u

NIK przyjrzała się realizacji trasy Via Carpatia. Odnotowała postęp w realizacji trasy, która ma mieć ok. 734 km. Podczas gdy na początku 2018 r. gotowy był jedynie co dziesiąty kilometr, to już na koniec 2024 r. w użytkowaniu było 42 proc. trasy, a 79 proc. długości objęte było umowami z wykonawcami robót. Kontrolerzy wytknęli jednak, że mimo wielu programów strategicznych nadal nie został wyznaczony przebieg części szlaku w północno-wschodniej Polsce, od Białegostoku do Suwałk, tak aby pogodzić potrzeby inwestycyjne z potrzebami środowiskowymi. Ponadto, jak wskazano, rząd wprowadził do Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. odcinek drogi S8 Białystok – Suwałki bez wcześniejszego przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko.

NIK wytyka, że realizacja tego ważnego szlaku nie przebiega według hierarchii ustalonej w oparciu o konkretne wskaźniki związane z potrzebami ruchowymi, bezpieczeństwem czy efektywnością ekonomiczną. – Kolejność realizacji zadań inwestycyjnych wynikała z postępów prowadzonych przez GDDKiA prac przygotowawczych, uwzględniała przy tym ogólne priorytety określone w przepisach prawa unijnego dotyczących sieci TEN-T oraz kryteria z Dokumentu Implementacyjnego do Strategii Rozwoju Transportu do 2020 r. (z perspektywą do 2030 r.) – wskazała NIK.

Izba wytyka także długotrwały proces przygotowania odcinków drogi do realizacji. Od uzgodnienia programu inwestycji do zawarcia umowy w trybie projektuj i buduj mijały średnio cztery lata i 10 miesięcy, a do uzyskania ZRID – sześć lat i siedem miesięcy – wyliczono. Z kolei od dnia zawarcia umowy z wykonawcą do uzyskania ZRID mijało średnio ponad dwa lata i trzy miesiące, a od uzyskania pozwolenia budowlanego do pozwolenia na użytkowanie – dwa lata i pięć miesięcy.

W ocenie NIK na opóźnienia w przygotowaniu inwestycji wpływ mają długotrwałe procedury administracyjne dotyczące uzyskania decyzji środowiskowych oraz ZRID-ów, zwłaszcza w zakresie ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Na potwierdzenie tego NIK podaje liczby: średni czas ponownej oceny środowiskowej to 7 miesięcy i 22 dni, przy czym okres ten jest bardzo zróżnicowany w zależności od odcinka. Najkrócej trwało to 25 dni, a w przypadku najdłuższej procedury aż 22 miesiące.

NIK zwraca uwagę, że czas przygotowania inwestycji trwa dłużej niż etap realizacji robót budowlanych. Izba wnosi o podjęcie „działań organizacyjnych i zarządczych, zapewniających skrócenie czasu trwania etapu planowania i przygotowania inwestycji drogowych do realizacji”.